Mga Balak ni Butch Bandillo

Trilce III

2011-12-05T17:43:00.000-08:00

Ang mga dagko,
kanus-a kaha sila mobalik?
Gibagting na ang alas sayis ni Tiagong Buta,
ug karon ngitngit na kaayo.

Ingon ni Nanay dili siya magdugay.

Aguedita, Nativa, Miguel,
pagbantay sa inyong pag-anha diha, diin
mao pa lay paglabay
sa huyo nga mga kondenado, nanagtapoy
sa ilang mga panumdoman
paingon sa walay kasikas nga mga manokan, diin
ang nagpahilunang mga himungaan
bag-o pa lang nakisaw pag-ayo.
Maayo tingalig magpuyo lang ta dinhi.
Ingon ni Nanay dili siya magdugay.

Ug wala tay angayng kabalak-an. Dali tan-aw na sab ta
sa mga sakayan—ang ako maoy labing nindot sa tanan!—
nga atong gidulaan tibuok adlaw,
wala manggiaway, nga maoy angay natong buhaton:
nahibilin sila sa danaw sa poso, andam,
punog karmelitos para ugma puhon.

Mao nga maghulat ta, buotan
ug walay laing mahimo, alang sa pagbalik, sa mga pamalibad
sa mga dagko, nga kanunay maoy unang mobiya
kanatong mga gagmay dinhi sa balay—
morag di pod ta kahibalong molayas!

Aguedita, Nativa, Miguel?
Nagsangpit, nangapkap ako sa kangitngit.
Wala pod tingali ko nila biyai,
dili pod tingali ako ang nag-inusarang binilanggo.

Uyamot nga Panalangin

2011-11-24T17:40:00.000-08:00

Sa kaguliyang sa kalibotan
Adunay diyotayng mga gutlo

Sa kahinam, diin ang pagsaulog
Mahimong timan-an lamang

Sa usa ka hanap nga pahiyom,
Sama pananglit usa ka hapon

Niana, human molabay ang hataas
Nga panahon, nagkita

Ang hanger ug amerikana.

Balak nga Supak sa Paglambo sa Information Technology

2011-11-24T16:53:00.000-08:00

Ang Internet browser
Hinungdan sa kanser.

Ang unggoy sa email
Hait og bangkil.

Maghikog ka? Pwes agi
Sa information highway.

Ikaw mahiunlod
Kon pornoy i-download.

Takboyan sa virus
Ang utok mong pan-os.

Mabungol ug mabuta
Ang hijo de computer.

Ikog sa Kometa

2011-09-06T21:41:00.000-07:00

Ang dalagitang anak sa alahera
Naglukdo sa iyang kaanyag
Sama sa bagtingan sa Katedral.
Ang huyad sa iyang abaga
Daw giinat nga pana
Nga gipunting sa bayabas
Nga kasingkasing sa mga binatilyo.
Likos sa iyang hawak
Miluta ang higot
Sa gitugway nga kabaw
Sa kaibog, nga nag-usap-usap
Sa baliling milipang
Sa hawan sa kahaw-ang.
Sa iyang pagliso nga pinatabanan
Sa basa nga pahiyom
Milugti ang ikog sa kometa
Nga maoy lintunganay
Sa atong kalaay.

Pakiluoy sa Ulipon sa Gugmang Giatay

2011-08-14T22:21:00.000-07:00

Sama kadangog sa amoeba,
Sama kapait-aslom
Sa paramecium,
Ang akong gugma
Malinawong nag-utaw-utaw
Sa kintahay way kisaw
Nga lawod sa pangandoy
Uban sa nakadaiyang mga kagaw,
Tampalasang turutoy
Nga gituhoang kanunay
Andam motakboy
Sa dughang uhaw,
Apan diay nagahilak sa tago,
Nangaliyupo
Nga unta adunay
Mosumpo sa iyang paglatagaw.

Yawyaw sa Usa ka Maestrong Nalisoan

2011-07-27T23:10:00.000-07:00

prolegomena phenomena
Santa Filomena paminawa
ang komunistang katekista
karesmatic matik-matik
tractatus Spartacus
Epictetus emeritus
logico-poeticus
argumentum ornithologicum
langgam madam
tikarol nga way almirol
perikong way Purico
mamam tuam ako andam
dili lang ko inom
tuba pait-aslom
patay-gutom um-om tak-om
takmol paktol
Jose Bakasi Enteng Botikol
susapinday susarasay
tikaday tikaday tikaday
intawon usab si Inday
newborn tiki
nag-ung-ong sa liki
sa kawayan sa kawayanan
sa lawiswis kawayan
lupad panyong palaran
Panyong-Panyang
Tonyong-Tonyang
kasal-kasal lubong-lubong
tikang-tikang tikong-tikong
kasalsal lubongbong
tikangkang tikungkong
kulitog kulitog lapos na
Talina Talina
ang kabaw balhina
di lagi kog bahalina
gusto ko kinutil
kay C P U Y T L
unya si John dos Passos
way sapatos
totus tuus posse comitatus
unggoy gamay miagos
hep hep hurray
is there a ring of debris
around Uranus
naa tingaliy
gumagawas nga tibugol
kay gilok akong kigol
sigi sumbong lubot Intong
long long tabilong
way mata way ilong
kamote paliya talong
nganong makatunong ka
Rainer Roethke Maria Rilke
Jakob Boehme yeah yeah
angkoangka somobiya
sotonlaton mokomoko
maka mamoy mangolmangol
muta mungol waitress kibol
mamatay mabuhi
motindog mogahi
ay puthaw ay bahi
to fill you with gladness
but sadness you feel
banana you peel
and lips you pucker
candy is dandy
but licker is quicker
ha ha bright kaayo ko da
maayo mag hindi dugokin
ng mga dotrekakin
wag lang kwarensingkwen
patay kang bata ka
kinilo lang tingi-tingi ba
tikdol-tidkol duha
Dosdos upat pero
dos por Dosdos walo
do-do mo-mo and so on
powder alcohol lotion
kalokohan yan hala tuwad
tihi-tihi ginamos buwad
palwa lukay tukog
unod ugat bukog
oy nagsajaw pa sija
nagpanjo pa gajod
nagsajawsajaw sija
og sajawng sagujod
kalooy sa Deejos
ang buktot ningheejos
samas matsong hawod
hyumonggos nga inigbawod
mora diayg pisong hyumod
ha ha atays manok tinunoan
itlog kang linumloman
bugok kong tinun-an
gayaya lang bugan

Silot sa Usa ka Diktador: Oración Perpetua

2011-05-18T22:03:00.000-07:00

1

Gahom.
Kalimot.
Katam-is.

2

Gahom:
Gahom sa katam-is,
Gahom sa kalimot.

Kalimot:
Kalimot sa gahom,
Kalimot sa katam-is.

Katam-is:
Katam-is sa gahom,
Katam-is sa kalimot.

3

Gahom sa katam-is:
Gahom sa katam-is sa kalimot
Gahom sa katam-is sa gahom.

Gahom sa kalimot:
Gahom sa kalimot sa katam-is,
Gahom sa kalimot sa gahom.

Kalimot sa gahom:
Kalimot sa gahom sa katam-is,
Kalimot sa gahom sa kalimot.

Kalimot sa katam-is:
Kalimot sa katam-is sa gahom
Kalimot sa katam-is sa kalimot.

Katam-is sa gahom:
Katam-is sa gahom sa kalimot,
Katam-is sa gahom sa katam-is.

Katam-is sa kalimot:
Katam-is sa kalimot sa gahom,
Katam-is sa kalimot sa katam-is.

4

Gahom sa katam-is sa kalimot:
Gahom sa katam-is sa kalimot sa gahom…

Ang Biyolin ni Alma

2011-03-03T22:06:00.000-08:00

Ang biyolin ni Alma
Buhat sa gugma.

Kini iyang kugoson
Unya ligisligison.

Sa mga tudlong maabtik
Kini moagik-ik.

Sa tumang kalipay
Kini motalidhay.

Apan usahay
Kini manghayhay

Ug sa kalit mosiyagit
Sa tumang kasakit

Kay diay nahituwandos
Sa tumang pag-antos

Diin sa kapit-os
Mga kwerdas mihagtos,

Diin sa kahapdos
Ang dughan nagum-os.

Laylay sa Lais

2010-11-10T21:47:00.000-08:00

Gipaksit nga panit sa lunhaw nga palwa
Aron ibugkos sa kawayan nga baskit.
Liyok sa kang-a nga baba sa baskit
Gitahi sa lais ang tinastas nga sako
Aron dili mangulpot ang hinog nga tsiko
Nga labo ang unod apan sinaw ang panit.

Gipahiluna sa ulitawo sa iyang abaga
Ang baskit nga tinabonan sa sako.
Libot sa sidsid sa tinastas nga sako
Mihawid ang lais sa baba sa baskit
Nga hait ang lubot nga midapat sa panit
Nga sama kasinaw sa labo nga tsiko.

Tugob sa katam-is ang pahiyom sa dalaga
Nga midawat sa baskit sa humot nga tsiko.
Da lagi, labo kaayo ang unod sa tsiko
Nga sinaw hilamon ang hugot nga panit
Sama sa lais nga nasangit sa baskit
Human langkata ang hait nga sako!

Bukong

2010-09-12T22:25:00.000-07:00

May butong nga gikutkot sa ilaga
Ug napulak. Siyempre,
Dangtag pipila ka adlaw ang butong nanimaho.
Apan ang bata nga gisugo pagpangahoy naglabaylabay lang
Kay ang butong natabonan sa dahon sa kamansi.
Wa makamatngon ang bata
Kay linghod pa lagi ang iyang panimhot.
Gawas pa, nagkadaiya ang baho
Nga iyang masingo ilawom sa kalubihan:
Baho sa tai sa wati,
Sa tinuoban nga giitlogan sa lamok,
Sa himatyong daob.
Milabay ang panahon.
Ting-init unya ting-ulan.
Mibaha ang sapa sa unahan
Ug ang butong nga misugod nag hiyos naputos
Sa lapok nga lagom
Mao nga wa kini hikit-i sa bata.
Milabay ang panahon.
Ting-ulan unya ting-init,
Ang lapok nga milimin sa butong nauga ug miputi
Uban sa yuta nga naabtan sa baha
Maong wa lang gihapon kini hipalgi sa bata.
Milabay ang panahon.
Ting-init unya ting-ulan,
Ug samtang migitib ug nanahon ang mais
Nahugasan sa panuig ang butong
Nga ukyot na intawon kaayo,
Kolor kape nga puhaw, sama sa yuta.
Milabay ang panahon ting-ulan unya
Ting-init unya ting-init unya
Hulaw....
Ang butong kunot, nga medyo
Nalubong sa darohan,
Nasikaran sa himungaang nangakhag anunugsok
Para sa iyang mga piso
Nga nagsagayab ang pako.
Misulbong kini tungod sa kagaan ug nasiplatan
Sa batang nangahoy nga karon
Bayongbayong lakwig na:
Uy, bukong!

Tigmo Amimihig

2010-07-20T23:21:00.000-07:00

Sigon sa tigpamaba sa magay
Pisokon ang mata sa garapon
Ug putlan sa dila ang kariton
Sa gabiing banhawon ang patay.

Lubilubi

2010-07-01T22:09:00.000-07:00

TAKONG

Tungtong sa takong,
Batang way hilam-os
Sa bakilid nagpadal-os,
Nagtikungkong.

BUTAY

Gigamit nga silhig
Pahinlo sa hawan,
Sa hayag sa buwan
Kugitang mituskig.

GINIT

Gikan sa bagdoy
Lamyon nga init—
Pinutos sa ginit
Putong balanghoy.

PUTOT

Ay! Tiunay ug tim-os
Ang tuyok sa pihing
Nga pinanggang kasing
Sa ilong tuwapos.

Sanglitanan sa Kalipay ug Kasakit

2010-04-28T23:25:00.000-07:00

1

Ang garbosong kahoy
Lumsan sa huyohoy.

2

Sa bintana sa gibanlas nga panganod
Nagdungaw ang adlaw sa kahimangod.

3

Duda sa mga aninong nanayaw libot sa daob:
Dakong tinonto ang hagawhaw sa taob.

4

Daplin sa misanap nga pantalan sa katugnaw
Inanayng mibukhad ang layag sa kamingaw.

5

Gimantala sa bilyakong balod
Ang gihasol nga tanlag sa lumod.

6

Gisamkon sa gwantes sa doktor
Ang baskog nga binhi sa tumor.

7

Dili matugkad sa unos
Ang pangluod sa timos.

8

Agiwng itom ilawom sa gantangan
Maoy kabilin sa nahanawng pinulongan.

9

Dugo nga midagayday sa kabatoan
Mituhop sa tunob sa talawan.

10

Ang nabuntagan
Sa kasagbotan
Hayan natumog
Sa bugnawng yamog.

11

Libot sa ubanong kilay sa kasakit
Gitahi sa apostol ang gihay sa panagdait.

12

Sagbot sa lubnganan
Habol sa biniyaan.

[kwadro ni Pavel Tschelitchew]

Bathalan-ong Palad: KUMINGKING

2010-02-25T16:14:00.000-08:00

TANAMAN SA ALCANTARA

O yam-is nga sapa sa kinabuhi
nagpas-an sa siyam
ka lut-od sa langit
dili maapas gituya gianod
daw dahon daw tudlong giugkat
ang tin-aw-daklit
kong panan-awon
nga gitamay sa yuta
diyotayng udlot nga gihunad
sa nagday-ag nanagunton
nga samad dulot sa bukog
nga naghawid daw tukog
sa lunhawng maskara
sa kamatayon

Bathalan-ong Palad: ANININGSING

2010-01-20T17:55:00.000-08:00

MATA SA KAHILOM

sa kapintas sa dulon ug tingga
way bituon way bulan
wa nay kalibotan
mga perlas nanglugmaw
ug mga lit-ag nanggimaw
sa luspad ug lag-it
nga bung-awng gihangga
kansang kamingaw
way day-ong makahubit
maunlod man o matunaw
ang panumdoman
sa halawom nga lim-aw
nga mosanta sa tuaw
ug mopug-ok sa singgit
sa gihasol nga makasasala
niining tun-as nga tanaman
dili ug dili na mapukaw
ang luno nga manulonda

Bathalan-ong Palad: TAMBUBUSOG

2010-01-11T23:08:00.000-08:00

PAGDAYANDAYAN SA PANGASAW-ONON

buk-a ang kabalisa
nga gilakdan sa bulalakaw
sa taknang buraska apan takulahaw
gidut-ag bug-at nga tug-ab ug yukbo
dat-og sa yam-id ug bakho
nga pinaresag dul-ay
sa gihubak mong mga alagad
(damang bugnan naglukdog kagaangan
dason duha ka porterong angtod
usa surambawng pak-an tuybog tangkugo
usa tutyang balbahutog gipisokot gibutdan
ang duhang kukhan pan-os panit panyawan)
kinsay imong kunhon
prinsesang nagtakoban
dalagang bag-o lang nagbangotan
hibaw-ing way nadutlan
sa lamat sa agwa sa lingla sa kahaponon
way tipal-ong miamag sa alimpatakan
sa magbabalak
way mahagdaw ang espiyang
nanuop nga nagtuwad
sa kasikbit nga salag
naniktik na ang mga kuyabog
dat-ol sa kang-a sa baba sa tubig
sa bahawng lansis sa pinil-an sa silopen
bali ang bangkaw sa pamalaye
nga gipayuhot sa way pupanagana
sa tangkilang lakin-an
sanglit dinhi hupas na ang mga orasyon
nagdanguyngoy ang pangasaw-onon
(bisan ubos sa gahom sa bangaw
tungod sa tigming habwaonon
sa hiniwang ginhawaan sa konsehales
ang katawhan dili makapasaylo
sa estatuwang unay-unayng nahiugbok
dungaw sa dakong atabay)
tadlas sa sanawng kawanangan sa palasyo
diin makasubaw ang salibo
sa kamingaw

Bathalan-ong Palad: TUDLO

2009-07-06T18:58:00.000-07:00

DUHA KA BATA GIHULGA SA USA KA SILOY

Bukas ang tabil sa langit
usa ka kamot gitunton
mahimong yugyogon mahimong kapyotan
ipsot sa dayag nga kadaogan
ugaling ang kalibotan gibalhog
sa kalimot gilampornas sa butol
nga batikulon gibilanggo nga nagluko
sa kwadro gipaod nga nagdupa
gitionag sulo gipatakdag
libat nga pangagod gipalut-ag
balikwaot nga talan-awon
ang mga bulabog nanghagtok
daw mga tudlo sa atop
sa kapilya sa unahan
dagan lasang dagan
dayon dayon dahoyag
bisag naay daghang lansang sa dalan
ibtang gipataop sa kadanghag
sa hagdan Nay Nay samaran si Tatay
apan ang singgit gipaligsan sa brotsang buaw
gisilhig sa sudlayng igwad ug way puangod
kon luwatan mo ang damgo
malagmit mapandol ka
dili ka tuod modugo apan
sanglit nahinawomg motulilik ka
mahitumpawak sa kawanangan
ang imong kahimungawong
ug mahulong nga kawang
ang imong kahingawa
ang timbre way koneksyon way kuryente
way tagoanan way pultahan way
kabangaan way hibangkaagan
ang kahadlok bunga sa alimungaw
ang langgam gidagaw lang sa alingiing
sa way pagduha-duha
naglutaw-lutaw nga way kapaingnan
sa ayaay nga huyuhoy

Bathalan-ong Palad: KUMAGKO

2009-06-16T22:17:00.000-07:00

OEDIPUS REX

ang kahapdos sa akong kuko
nga gitusak sa sanghang kabilya
nga tayaog sima
maoy lamdag sa huning linangkat
sa tinangkal kong hasang
karon liso hamis damlag almohadon
danyos sa sagpa sa saag nga gapasan
dagmal lusot sa pagasong tungkaran
may duha ka (ulo sa)
uwak nga dili mahimas
nagpasiklap nagping-it naghandom
kaha silag sinakdapay
hingpit nga pag-usisa
subay sa gikalamayong bukton
sa mga dakit pinugngang
ginhawa ug dugo midagayday
dulhog sa atabay nga puno
sa gilimod nga kalipay
sa gidumiling pakigdait
sulod sa gantangan sa unod
langsa ang hugot ginaksanay
tadlas sa lawom nga lawod
sa gisapwang bagaybay
tapion sa nag-uylap nga samad
buhing badlis sa nasangit
nga inunlan sa balod
sanglit lumalabay daw aso
gayod ang gugma way paglubad
hayang man o kulob hayan humod
ang lang-og nga kangitngit

Bathalan-ong Palad: INGKIT

2009-05-27T23:43:00.000-07:00

SI EBA, SIYA NGA NAHIBILING NAG-INUSARA

bisag gigaogao
kay lagi lagas na
nanggasal pa
gaksa ako
daw abano
burlap sisal sako
bulsitang may lama
sa kulihad ug
bangkoliya
hikalimting
tagingting sa lansang
taligam-ing hadyong
sa walhong martilyo
pero nungka ang tarheta
nga molibkas sa gawang
sa hawla
sa Paraiso

Pinadayag

2009-03-12T02:12:00.000-07:00

a batallas de amor campo de pluma

LUIS DE GÓNGORA Y ARGOTE

I have spread my dreams under my feet;
Tread softly because you tread on my dreams.

WILLIAM BUTLER YEATS

ANG DAMGO

Usa ka langgam giihaw ibabaw sa panas.
Puting mga balahibo nagpasad. Nagkadugo.
Way kasikas nga mabati. Talisalop ang adlaw.

MGA PANGUTANA UG MGA TUBAG

Kinsa? Wala-hiilhing mga tawo, ug usa ka langgam.
Unsa? Pagpatay.
Giunsa? Giabis ang tutonlan.
Diin? Sa panas.
Kanus-a? Usa ka hapon.
Ngano? Wala na higugmaa.

ANG BALAK

Nagpili kog dagang
Gikan sa mga balhibong nagpasad
Sa tiilan sa panas
Diin usa ka hapon niana
Ilang giluba ang langgam
Nga wala na higugmaa.

[detalye gikan sa kwadro ni Jan Baptist Weenix]

Der Bedrohte Mörder

2009-01-29T02:01:00.000-08:00

Dad-i kog sarang panagang sa hait
Nga tinan-awan sa mga lumad
Niining halayong siyudad,
Sama pananglit, tunga
Sa garapang hangin sa Basdiot.
(Habak nga buot huptan sa tanang mosuot
Sa gilumot apan lag-it
Nga lugot sa kangitngit.)
Unya sa sagadsad
Sa imong tsinelas
Sa haw-ang pantaw sa sayong kabuntagon,
Sa hilaw pang silaw sa adlaw sa
Hinayng dahili sa imong kahumot subay sa
Panghaw sa pinugngan mong ginhawa sa
Alisngaw sa imong panit nga daw hinungaw
Sa yuta human sa alindahaw,
Hatagig diyutayng hagawhaw
Ang kalibotan.
Sa laay kong pag-inusara
Dinhi sa hinlo apan tugnawng dapit,
Kanunay kong gihulat ang bugnawng
Silaob sa imong pagduaw,
Subsob-takulahaw
Sama sa paggimaw sa yagpis nga bulan
Sa daklit ug hubo nga kaadlawon.
Usahay udtong tutok na diay, dili kaadlawon.
Usahay sa hinanaling oras sa taob
Ang akong mga maleta daw mabusdik
Sa naghingaping pangindahay,
Naglungkaob kay gibutod
Sa Dagat sa Kabisay-an. Oo,
Sa dagsang kahaponon magdaguok ang lapyahan
Ug sa makausa pa
Sakliton ako sa kilas nga handuraw
Unya duyanon sa asgad
Ug tibuok nga hinaganas sa balod
(Diin pagmata, pinasikad
Sa hagashas nga asin sa dalunggan,
Tataw nga maoy sad-an ang hunas.)
Karon ania ako,
Namahid sa hinunob sa kabalisa
Nga mitubod sa akong agtang,
Matag karon ug unya mamalikas sa hilom
Isip sumpa sa umaabot
Nga halawom di-kapugngang way-kinutobang gabii sa kamingaw.

[detalye gikan sa kwadro ni Rene Magritte]

Jacob's Ladder

2009-01-18T04:08:00.000-08:00

Matam-is kanunay ang pagpaubos.

Pananglit, usa ka hagdan: ang kinaibabwang ang-ang
Nagpanawag sa linalang nga nahiugbok sa tiilan.

Busa si Jacob nga gitugahag hagdan nga way kapaingnan
Taliwala sa hataas nga pag-inusara
Mitikang sa way pagduhaduha paingon sa katingalahan.

Apan karon wa nay hagdan nga ingon niini.
Gawas tingali sa Samboan, diin kagahapon lamang
Ang Jacob sa lungsod—mga aping namiyuos sa alak
Ug kamingaw—human mabuwad sa lingay nga adlaw
Misaka nga nagdupa, lubog nga kalimutaw gisakyan
Sa nagkalandrakas nga panan-awon.

Hayan, sa iyang paglayat patidlom pataas,
Ibabaw sa kalubihan, lagbas sa dawiraw sa kasanggotan
Nga gitangko sa ilaga sa kayugot ug pamintaha,

Natugkad da gayod niya ang kahulogan sa katam-is
Sa pagpaubos.

Sa Kapulihay

2009-01-15T02:24:00.000-08:00

Abton ra gyod sa kakutas ang kalag: samtang
Nagpatighulog nga nagbilangkad subay
Sa dugokan, o kaha suot sa nangasangsang
Sangasanga sa baga, tikig ug kalambre ang naani
Sa mga gabayng hagbay rang nangagasgas
Ug nangapudpod sa way puas nga paghinubig
Sa dunot nga sakayan sa kahimungawong.
Nan, unsa pay kalingawan sa tigulang kunot
Gawas sa pagkulihad sa hagkot nga lawog
Sa kaligutgot nga namilit sa gihawaan,
Paghagpat sa dapawng miukob sa aslom
Nga bilahan sa tanlag, pagyamyam pabali
Sa orasyon pakubol nga, intawon, uyamot
Lamang panagang sa salamangka sa kalimot.

Sonatina

2009-01-07T02:43:00.000-08:00

LOVE AMONG THE RUINS

Maggunitanay ta, unya binanwagan sa bituon,
Latason ta ang hataas nga patag sa kagabhion.

DAPLIN SA BAYBAYON

Sa hanap nga kahaponon
Gilukat sa lumot ang pulseras
Sa gapnod. Gipas-an
Sa sapa ang budhi sa kahayag.
Kinsay wa mahiagom
Sa kapintas sa saad?
Sa unahan nagkatibulaag
Ang mga sumusunod sa dagat,
Nagbugtaw sa alibangbang
Nga dili na mobalik.

PAGMAHAY SA SAKAYANON

Iisa ko daw layag kining panyong umog sa luha
Ug ako mopanaw luwan sa pakyas kong tinguha.

PANAMILIT

Ang kabugason naglaylay sa lapyahan
Sa lawak nga puno sa tagak nga dahon.
Akong higala, bunga sa katulogon,
Sa gabiing may gihambin nga dakbayan.

Pasunding sa Kilumkilom

2008-11-05T01:03:00.000-08:00

Sa talisalop nga adlaw
Ang dalagang bakol
Nga anak sa kargador

Naglingkod sa linakon
Nga pisi sa pantalan
Sama sa usa ka serenang biniyaan.

Buhok gihapuhap sa tin-awng huyuhoy,
Siya nagdanguyngoy
Nga naghapyod

Sa binhod nga lapalapa,
Sa lulid nga tuhod.
Matag karon ug unya siya moyanghag

Ug ang iyang tina-awan
Sakmiton sa mga gitgit
Nga mosakdap tadlas sa dagat,

Hangtod nga paingon sa langit
Inanay nga misanap
Ang asgad nga kangitngit,

Ug ang kalibotan
Sa iyang hunahuna
Nahisama na lamang

Sa usa ka lusok nga luha.

Marinero

2008-09-18T03:29:00.000-07:00

as small as a world and as large as alone
e. e cummings

Anhi maila ang tinuod nga pumapanaw:
Dili igsapayan nga ang barko naputos sa taya ug anoos,
Gani may lakra pang pahiyom ang nanliking mga ngabil
Nga nagyamyam sa hataas nga listahan sa mga dunggoanan.
Dinhi sa pantalan sila mobutho, tagsa-tagsa,
Ug sa daklit mahitutok kanato nga namasol
O naglangoy-langoy sa gahob nga ganghaan
Sa way pag-abot nga kahamtong ug katingala,
Ug sa gihapon ang kalibotan way pag-usab.
Ikaw nga nagpas-an sa imong abaga sama sa yugo,
Ikaw kansang mga kunot migaid sa imong mga mata
Sa pukot sa kahidlaw, hikit-an ko na ikaw, mipauli
Human sa kawhaan ka tuig, nagtakobang makililimos,
Ang imong panit napaig sa parat nga halok sa dagat.

Bughaw

2008-06-17T03:28:00.000-07:00

CERULEAN

Una, ang langit. Sayong kabuntagon. Naglakat na sa tunga sa tuig ang hulaw apan sa makausa pa tibuok ang langit, bughawng habol nga gihapyod-hapyod sa hupas nga huyuhoy. Bisag ingon lag subang sa kuko sa kumingking way panganod nga mihagwa niini, way kusi sa duldol nga milugwa sa busbos nga bulan. Morag makab-ot, dali masamad: timgas ug hagkot sa tuktok, kini inanayng nagkapuhaw padulhog sa kapunawpunawan. Atop sa tawhanong pangandoy, backdrop sa sarsuwela ug moro-moro, salamin sa nangalambod nga linambay sa kinabuhi.

COBALT

Ikaduha, ang kasag. Nahilaman sa kubalong tudlo ni Nanay, diyotayng parokyano nga nahiluna sa gingi sa lag-it nga bato. Iya kining giwarawara kanako human hugasi, human iwisiwisi sa bahabaha. Ang bukobuko lugom bughaw, ang tiyan tin-aw. Aserong asul, o kaha tipak sa lapiz lazuli nga nahipadpad sa katunggan. Samtang kini patakilid nga mikatkat sa buhoy, nahiugbok ako sa pagdayeg sa iyang kasagnong kahingpit, duwaang buldoser, makumkom nga tangkidigira. Nagsinaw daw gidihog sa luha, bugnaw tan-awon, dili dutlag bala.

ULTRAMARINE

Ikatulo, ang bun-og sa braso ni Nanay. Kolor anyil, usa ka hakgom nga lawod. Sikbit sa siko, pat-ak-pat-ak, may dapit nga milubad na, lagom amgid sa agi sa 6B nga lapis. Frottage, decalcomania. May ribiteng daw panit sa hinog, o tagak nga dahon sa madridikakaw. Pagkamatikod ni Nanay nga nagtutok ako sa iyang estampita sa semana kalit niya kining gitapin-ag lapokong palad. Sa hinanali kong paglingiw giharang ako sa bangis nga adlaw. Dihadiha, Amahan Namo anaa Ka sa mga langit, nangapungil ang luno nga kuyamoy sa akong salabotan.

Nostalgia of the Infinite

2008-06-04T06:12:00.000-07:00

Ang bronseng bagtingan kalima manawag matag adlaw
Alang sa tulumanon sa mga linuwas.
Ug kanunay ang bagting sa alas tres maoy labing hait sa katin-aw,
Maoy masuk-anon, maoy tugob sa panghimaraot sa masupilon.

Ang batang hiatlang nanirador halayo sa ampoanan,
Sa akto sa pagdumili sa pihing bato nga ipunting sa duldol,
Busdik ug nagtawiltawil, miyanghag sa naglagiting adlaw
Ug sa iyang pagngislit gihakop sa tumang kahadlok:

Kahadlok sa gidak-on sa iyang pag-inusara,
Sa gidak-on sa kamingaw sa kahangtoran,
Sa gidak-on sa kamingaw sa pag-inusara
Sa kahangtoran sa kalayong gitagana kaniya nga makasasala.

Balay sa Ulan

2008-05-24T05:21:00.000-07:00

Mibunok na usab ang ulan midaligdig nag-awas ang langit
Sandayong sa kahimungawong mihapos sa hupas nga paghandom

Giagakay sa nahumkang bintana ang mikagay nga kahilom
Kahaponon nga nahukmang tungaon sa kahayag ug kangitngit

Mikatay sa balisbisan ang bagon sa katugnaw ug giyagaw
Sa gaway sa gabon ang panganod nga nanibsib sa ampoanan

Ang tinagoang gilangkat sa ulan motuhil sa panumdoman
Kahumot sa ginabas sa tugkaran nga gitan-ogan sa hulaw

Ugsol

2008-05-22T06:49:00.000-07:00

Young as I am, old as I am,

I forget tomorrow, the blind man.

I forget silence

The owner of the smile.

W. S. MERWIN

Mokilab sa nawong sa tubig
Diin tin-aw ang aninag sa langit
Ug ang panas nga nag-igdal sa daplin sa sapa
Nagbaga sa udtong tutok.
Ang bata mipahiluna sa iyang sibot
Sa liogliog sa sulog,
Sa baba sa daganasan:
Sa iyang pagkisaw sa tubig sa unahan
Mga anino mokilab daw lama sa kahidlaw
Nga miguna sa alimpatakan,
Lubog mga panghitabo sa lunhawng kalibotan
Nga dili na maugkat.
Unsay mga tinagoan sa kahilom
Sa sayong kahaponon
Nga lalim pa sa hudyaka,
Unsay mga tanghaga nga nasangit
Ug dili na malangkat
Gikan sa diyutayng pukot sa kamingaw?
Ang kawayanan mipiliik sa kalaay
Samtang ang dagway sa mga dahon
Nga gianod sa dagayday sa mga takna
Way kalainan sa isda
Nga gidibuho sa bata
Sa kakulba sa nahiagomang pag-inusara.
Kinsay sad-an? Kinsay mabasol
Nga sa blankong papel
Hanap ug way tagtungod
Ang handuraw nga gikuriskuris
Sa hapo nga bathala sa nalambod
Nga abakada sa katulogon?
Unsa katugob ang paghinulsol
Nga makaimpas sa tanan? Paglabay
Sa dili na maisip nga kasaulogan,
Kinsay molukat sa gimino nga ugsol
Sa kahimangod?

Lamparilya

2008-05-18T06:07:00.000-07:00

1

Ipahiluna sa suok sa dapog maadlaw
Kay tingalig mabugha sa kundat sa mga bata,
Kini dumdomon sa apohan
Matag kilumkilom.

2

Lamparilyang minaomao,
Ang sudlanan sa gas garapa sa ampisilin,
Gipahaom sa lata sa gatas
Nga pinintalag lugom rosa, hagkot tan-awon
Sama sa lingagngag sa maral.

Ang tubo botelya sa patis
Nga gitubtoban sa masigkatumoy
Unya gilugpitan sa lubot sa lata sa sardinas
Nga gikortehag giringgiring.
Ang suksokanan sa pabilo
Linukot nga sin nga gimontar sa tansan.

Tinabas gikan sa dunot nga kinarnerong habol,
Ang pabilo motidlom mogimaw
Kon tuyoktuyokon ang lisoanang alambre
Nga giporma sa letrang G:
Gabii, Gumon, Ginoo.

Ug kon pasigaon na,
Nagtangag kinig tipasi nga makapuno sa balay,
Bul-ul nga may tilaok ug tinai,
Kalipay ug kasakit sa anunogba
Kansang mga pako namansa sa tinta nga giwilik
Sa pluma ni Dr. José Rizal.

3

Hataas ug way timik
Ang kagabhion.
Ang mga bitoon
Nagpadayon paglawig
Sa way panagana
Ni panginlabot
Tadlas sa kagabhion.
Ang mga lamparilya
Sa kalibotan nangatagak
Sa halawon nga lugot
Sa kagabhion.

4

Ug sa dihang mahikatulog na ang tanan,
Pagamyan sa tigulang ang siga sa lamparilya
Ug ipahiluna ang pulawan pipila ka dangaw
Gikan sa nagpirokpirok niyang tabontabon

Pamasin nga dili siya ianod
Sa bul-og sa kangitngit.

Sanglitanan sa Kalipay ug Kasakit: mga balak ni Vicente Vivencio Bandillo

2008-05-18T06:04:00.000-07:00